Dericilik mesleği çırak veya eleman bulamıyor

Şanlıurfa Gazetesi Muhabiri Abdulkadir Çelikcan dericilik sektörü ile ilgili Mehmet KARACA ile röportaj yaptı.

SİZİ TANIYABİLİRMİYİZ?

Ben Mehmet KARACA Şanlıurfalıyım.

BU MESLEĞE NASIL BAŞLADINIZ?

Bu mesleğe çocukluğumdan beri babamla beraber başladım ve hala daha içindeyim devam ediyorum.

MESLEĞİNİZ HAKKINDA BİLGİ VERİRMİSİNİZ?

Ben dabağım deri dabaklarım, mesleğimi anlatacak olursam deriler bize kasaplardan gelir, dericilerden zayıf olanı alırız. Deri ilk geldikten sonra çay dediğimiz yerde tuzdan arınmasını yaparız, daha sonra buraya getirip derini üzerinde ki kaba etleri alırız, kaba derisini aldıktan sonra gübre dediğimiz bir malzeme var o malzeme ile derinin dıştaki tüyünü alırız. 1 gün geçtikten sonra onu tekrar yıkayıp burada içteki ve dıştaki kimyasal maddelerden arındırırız, daha sonra tekrar çayda yıkadıktan sonra derinin işleme gelmesi, korunması için bir ilacımız var onu atarız ve 24 saat bekletiriz. 1 gün sonra 4. gün derinin damda kurumasını bekleriz ve sonrasında deri kasnağa germek için hazır olur.

YAPMAYI ÖĞRENMEK NE KADAR SÜRER?

Yapmayı öğrenmek için çırak olma durumu var, çırak olacaksınız sonra kalfa olacaksınız daha sonra ustalığa geçeceksiniz. Örneğin benim çocuklarım yapıyorlardı ama hala daha eksiklikleri var, büyük oğlum 20 yaşında ve hala daha eksikleri var, hemen olup bitecek bir şey değil.

DERİ DEFLERİN DİĞERLERİNE GÖRE FARKI NEDİR?

Deri defler ses bakımından güzellerdir, derinin tek eksiği kışın biraz nemli havada gevşemesidir, onun haricinde deri defi dinlemek insanı daha da cezp eder.  

DEFLERİN TAMİR BAKIM VE ONARIMINI DA YAPIYORMUSUNUZ?

Evet, örneğin biz de deri değişimi de var, defi bizden aldıktan sonra patlama durumu olursa bize tekrardan getiriyorlar aynı şekilde işlemimizi yapıp veriyoruz ve kullanmaya devam ediyorlar.

DERİ DEF YAPARKEN NE TÜR ALETLER KULLANIYORSUNUZ?

Bizim deri deflerimiz hep el emeğidir, sadece defi dikerken iğne kullanırız, onun dışında ne yaparsak sadece ellerimizi kullanırız.

İNSANLARIN DEFE İLGİLERİ NASIL?

Şuanda defler medreselerde, tekkelerde, tasavvufta kullanılıyor. Biraz daha reklam ve tanıtımı olursa daha başka mercilerde kullanılabilir, örneğin şimdi özgün müziklerde kullanılma durumu var, defi her yerde kullanabilirsiniz ister şarkı söylersiniz ister zikir yapabilirsiniz.

TURİSTLERİN İLGİSİ NASIL?

Turistlerin ilgileri var fakat şuan bizim yerimiz yok, yerimiz şuan kuytu bir yerde olduğu için insanlar bulamıyorlar, örneğin Şanlıurfa’ya günde 1 milyon tane turist gelse buraya sadece 15 tanesi gelebilir.

ŞANLIURFA BU MESLEKTE NE DURUMDA?

Şanlıurfa zaten deri ve def sektöründe başlı başına tektir, deriyi hem dabaklayıp hem kasnağa germek Türkiye’de sadece Şanlıurfa’da var, diğer iller deriyi fabrikada işlerler el ile değil makine ile işlerler, satışını yaparlar ondan sonra kasnağa gererler.  Biz her ikisini de yapıyoruz ve genellikle çoğunu el ile yapıyoruz.

MESLEĞİNİZ YETERİNCE TANITILIYOR MU?

Mesleğimiz yeterince tanıtılmıyor ve bu konuda belediyelerden, devletten destek bekliyoruz, devletin desteği olmasa bizim kendi imkânlarımızla ancak zorda olsa ayakta durmaya çalışıyoruz ama devletimizin ve belediyelerimizin desteği olsa iş daha farklı olur, daha güzel olur, çıraklar yetiştirebiliriz.

MESLEĞİNİZİN ÖLMEMESİ VE DAHA DA GELİŞMESİ İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Reklam ve destek yapılabilir onun haricinde başka bir şey yapılamaz, şimdi deri deyip geçmemek lazım, milattan önce deriye yazı yazılmaktaydı ve hala daha kullanılıyor, deri sadece def ile bitmiyor çoğu yerlerde kâğıt olarak da kullanılıyor.

SİZ DERİYE YAZI YAZIYORMUSUNUZ?

Hayır, ben sadece işliyorum ve def yapıyorum, herkes kendi işini yaparsa daha başarılı olur.

TEKNOLOJİNİN GELİMESİ MESLEĞİNİZİ NASIL ETKİLEDİ?

Teknolojiyi kullanabilirsek iyi bir şey ama bizim elimizle yaptığımız deri def teknoloji ile yapılan deflerden daha güzel oluyor, o yüzden biz eski zamanlarda ki gibi elimizle yapmaya devam edeceğiz çünkü makinelerle yapılan deri bizim elimizle yaptığımız derilerle aynı randımanı tutmuyor.

DEF ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Genelde def alırken sesine dikkat edilmelidir, zaten ustalar kasnağın iyi olmasına bakmazlar defin sesine bakarlar, defin basına ve tizine göre satın alırlar.

ÜRÜNLERİNİZE GARANTİ VERİYORMUSUNUZ?

Defin garantisi yoktur çünkü aldıktan sonra çocuğunuz defe kaşıkla, tokmakla vurabilir, defin üzerinde çıkıp takla da atabilir o yüzden garanti veremiyoruz.  Tabi bizden kaynaklı bir sorun olursa o zaman gerekeni yapıyoruz.

İNTERNET ÜZERİNDEN ALIŞVERİŞ MESLEĞİNİZİ ETKİLEDİ Mİ?

Bizim mesleğimizi etkisi olmuyor, arıca biz bu internet ağını kullanamadık eğer kullanabilseydik işimize baya yarardı.

MESLEĞİNİZDE SORUNLAR YAŞIYORMUSUNUZ?

Yaptığımız meslek kötü kokan bir iş, güzel oksijen almak nerede kötü koku almak nerede ve bunla hep bizim ciğerlerimize zarar veriyor, ayrıca kaza diye bir bıçağımız var onu kullanırken en küçük bir dikkatsizlikte elimizi kesebilir.

MESLEĞİNİZDE ÇIRAK VEYA ELEMAN BULABİLİYORMUSUNUZ?

Maalesef ki çırak veya eleman bulamıyoruz çünkü benim çocuklarım bile bu mesleği yapmak istemiyorlar.

BU SORUN NEDEN KAYNAKLANIYOR?

Bu mesleğin bir avantajı yok, örneğin para kazanılacak bir iş olsa neden bu meslek yapılmasın, neden çıraklar yetişmesin ama sadece bir esnafla da olmuyor.        

GEÇEN YILLARA ORANLA İŞLERİNİZ NE DURUMDA?

İşlerimiz de durgunluk var, geçen yıllara oranla işlerimiz durgun, pandemi zaten başlı başına bütün işleri kötü etti, pandemiden beri işlerimiz bir türlü düzelmedi ve üzerine birde bu kimyasal malzeme fiyatlarının artması ayrı bir sorun oldu.

BU KONUDA BURADAN YETKİLİLERE NELER SÖYLEMEK İSTERSİNİZ?

Yetkililere bütün esnaflar söylüyor ama bir türlü sesimizi duymuyorlar ve duymak istemiyorlar, inşallah bir gün kalplerine merhamet gelir duyarlar, işi ehline verirler ve ehlinden işlerin ne şekil olduğunu görürler.

BU MESLEĞİN TEKRARDAN KAZANDIRILMASI İÇİN NE YAPILMALI?

 Dediğim gibi sadece bizimle olmuyor, fuarlar yapılıyor ama kiralarımız var demem o ki gelir gideri kapatmıyor. Devletin bize desteği olmasa biz ayakta kalamayız, zaten kalanlardan sadece bir dükkân kaldı ve yakın zamanda biz de işi bırakacağız başka bir işe bakacağız.

ÇALIŞMA KOŞULLARINIZ NASIL?

Çalışma koşullarımız çok ağır ve hiçbir sağlık güvencemiz yok, siz de belki dükkâna girdiğiniz zaman kokudan rahatsız olmuşsunuzdur.

SON OLARAK BURADAN İNSANLARA DEF HAKKINDA NELER SÖYLEMEK İSTERSİNİZ?

Defin geçmişi derindir ve sadece def ile bitmiyor, derinin üzerine nakışlar yapılır, defi isterseniz kına gecesinde de çalabilirsiniz, ister sıra gecesinde çalabilirsiniz, ister zikir de yapabilirsiniz, demem o ki çok amaçlı kullanılabilir.

BİZE ZAMAN AYIRDIĞINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM.

Ben Teşekkür ederim.